Nếu bạn chưa có con, bạn sẽ có cơ hội gắn bó cuộc đời mình với một đứa trẻ và góp phần định hình tính cách của nó. Còn nếu bạn đã có con rồi, bạn sẽ tạo cơ hội cho chúng thiết lập một mối sợi dây tình cảm đặc biệt mà chỉ những anh chị em ruột mới có được.

Trong một vài trường hợp, các thành viên mới trong gia đình có thể hòa hợp với nhau mà không hề bỡ ngỡ, nhưng thường thì bạn có thể phải đối mặt với những khó khăn trong việc này. Vấn đề xác định vai trò làm cha mẹ của bạn – không kể những trách nhiệm đi kèm hàng ngày – cũng có thể dẫn tới những bối rối hoặc mâu thuẫn giữa bạn và bạn đời của mình, với vợ/chồng cũ của họ và con cái họ.

Trong cuộc sống chung, không thể tránh khỏi những mâu thuẫn

Cho dù chẳng hề có công thức nào tính toán được khả tạo ra một gia đình “hoàn hảo” (mỗi gia đình đều tiềm ẩn những mâu thuẫn nội tại riêng), nhưng bạn nhất thiết phải thích ứng với hoàn cảnh mới này bằng sự nhẫn nại và thấu hiểu sâu sắc cảm nhận của những người có liên quan. Những gợi ý dưới đây có thể giúp bạn dễ dàng thích nghi với vai trò mới của mình.

Sự khởi đầu chậm rãi

Vai trò đầu tiên của một người cha/mẹ kế là một người lớn biết quan tâm chia sẻ trong cuộc sống của lũ trẻ, tức là một thành viên hay một người cố vấn đầy tình yêu thương trong gia đình. Có thể bạn tha thiết mong muốn ngay lập tức siết chặt sợi dây tình cảm và băn khoăn rằng mình có làm gì sai hay không, khi mà các con riêng của vợ/chồng bạn không hề tỏ ra nồng nhiệt với bạn và các con bạn như mong đợi – song các mối quan hệ đều cần có thời gian để phát triển.

Quan tâm, chia sẻ với con riêng của vợ/chồng

Hãy khởi động chậm thôi và đừng cố thôi thúc điều gì cả. Hãy để mọi thứ phát triển tự nhiên – lũ trẻ sẽ phát giác ngay nếu người lứn cố tình giả bộ hoặc miễn cưỡng. Dần dà, bạn có thể tạo dựng mối quan hệ sâu sắc và tình cảm hơn với chúng mà không nhất thiết phải so sánh với những gì chúng dành cho cha mẹ đẻ.

Các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ của bạn

Những đứa trẻ đang phải chịu đựng sự mất mát do cha, mẹ đẻ qua đời hoặc ly dị nên cần có thời gian để hàn gắn vết thương lòng trước khi sẵn sàng chấp nhận bạn như một người cha/mẹ mới.

Đối với những đứa trẻ mà cha mẹ vẫn còn sống, việc tái hôn có thể đồng nghĩa với sự chấm hết của những hy vọng về sự tái hợp của cha mẹ. Thậm chí, vài năm sau khi chia tay, trẻ em (kể cả khi chúng đã lớn) vẫn không ngừng nuôi dưỡng hy vọng đó. Xuất phát từ những mong mỏi đó, sự thực này có thể khiến chúng cảm thấy giận dữ, tổn thương và rối loạn.

Các nhân tố khác có thể tác động tới việc trở thành cha/mẹ kế

Tuổi tác của trẻ: Khi phải thiết lập và duy trì những quan hệ mới, nhìn chung những đứa trẻ bé hơn sẽ dễ dàng thích nghi hơn các trẻ lớn tuổi.

Tạo mỗi quan hệ thân thiết với lũ trẻ

Mối quen biết giữa bạn và bọn trẻ: Thông thường, bạn càng quen biết trẻ lâu hơn thì mối quan hệ càng tốt hơn. Cũng có những ngoại lệ (ví dụ, nếu bạn là bạn bè của cha mẹ chúng trước khi họ chia tay và có lỗi trong sự đổ vỡ này), nhưng trong hầu hết các trường hợp, có sự quen biết từ trước sẽ tạo ra hiệu ứng thuận lợi hơn.

Thời gian hẹn hò của bạn với cha/mẹ lũ trẻ trước khi kết hôn: Một lần nữa, cũng có những ngoại lệ, song nhìn chung, nếu bạn không vội vã lao vào mối quan hệ với cha/mẹ lũ trẻ, thì chúng sẽ có ấn tượng tốt rằng bạn đã duy trì mối quan hệ ấy trong thời gian khá dài rồi.

Sự hòan hảo giữa bạn đời của bạn với vợ/chồng cũ: Đây là một nhân tố gây tranh cãi. Giảm thiểu xung đột và phát triển quan hệ giữa những ông bố bà mẹ có thể tạo ra sự khác biệt lớn lao trong việc giúp trẻ dễ dàng chấp nhận cha mẹ kế.  Trẻ sẽ dễ thích nghi với những xáo động trong cuộc sống hơn khi người lớn gạt ra ngoài những bình luận tiêu cực.

Thời gian bạn dành cho lũ trẻ: Cố gắng gần gũi với lũ trẻ vào các ngày cuối tuần – khi chúng muốn dành thời gian cho bố mẹ đẻ, người mà chúng không được gặp thường xuyên – sẽ khiến bạn khó khăn hơn trong việc kết bạn với các con riêng. Cần nhớ đặt các nhu cầu của trẻ lên hàng đầu: nếu các bé muốn được ở bên bố mẹ đẻ, hãy tạo điều kiện cho chúng. Vì vậy, đôi khi sự tránh mặt của bạn lại giúp bạn tiếp cận lũ trẻ suôn sẻ hơn xét về lâu dài.

Dự liệu trước các tình huống khó xử khi các thành viên mới sống chung với nhau trong một mái nhà sẽ giúp bạn chuẩn bị tâm thế, để khi các vấn đề phức tạp nảy sinh, bạn có thể kiểm soát được chúng với sự nhẫn nại và mềm mỏng cao hơn bình thường.

Từng bước trở thành người cha/mẹ kế hoàn hảo

Không phân biệt con riêng, con chung

Bậc cha mẹ nào thỉnh thoảng cũng phải đối mặt với một vài khó khăn. Nhưng khi làm cha/mẹ kế, những trở ngại này lại được nhân lên gấp bội bởi một thực tế: bạn không phải là cha mẹ đẻ của lũ trẻ - điều này có thể làm bùng nổ các quan hệ đối kháng trong nội bộ gia đình, bất kể nó phát sinh từ những đứa trẻ, vợ/chồng cũ, hoặc thậm chí, từ chính người bạn đời của bạn.

Tuy nhiên, theo thời gian, việc bạn đặt các nhu cầu của trẻ lên hàng đầu có thể giúp bạn đưa ra những quyết định sáng suốt. Tham khảo những cách sau đây:

Đặt các nhu cầu, chứ không phải ham muốn, của trẻ lên hàng đầu. Hơn bất cứ điều gì khác, trẻ cần tình yêu, sự âu yếm và các nguyên tắc phù hợp với chúng. Tặng quà hoặc chiều chuộng trẻ, nhất là khi thái độ và hành xử của chúng chưa xứng đáng, có thể dẫn đến tình huống bạn muốn mua chuộc tình cảm của trẻ bằng các món quà. Tương tự, nếu bạn cảm thấy có lỗi khi đối xử với con đẻ của mình khác với con riêng của vợ/chồng, đừng dùng quà cáp để ngụy biện cho điều đó. Hãy cố gắng hết sức để đối xử với chúng một cách công bằng hơn.

Các quy tắc trong gia đình. Hãy duy trì các quy tắc trong nhà bạn càng nghiêm túc càng tốt đối với tất cả các bé, bất kể chúng là con chung hay con riêng của một trong hai người. Trẻ em ở mỗi lứa tuổi khác nhau cần có các nguyên tắc khác nhau nhưng chúng phải áp dụng nhất quán ở mọi thời điểm. Điều này giúp trẻ cảm nhận được rằng mọi đứa trẻ trong nhà bạn đều được đối xử bình đẳng. Nếu trẻ đang phải đối mặt với hai kiểu quy tắc khác nhau ở hai gia đình, đây sẽ là lúc phải có một buổi họp gia đình giữa người lớn với nhau – nói cách khác, trẻ cần học cách làm quen với quy tắc để đạt tới những lợi ích trước mắt thay vì phải đối mặt với những vấn đề trong tương lai.

Tham gia cùng con riêng của vợ/chồng các hoạt động ngoại khóa

Kiến tạo truyền thống gia đình. Tìm kiếm những hoạt động đặc biệt để làm với con riêng của chồng/vợ, nhưng phải đảm bảo nhận được sự hưởng ứng của chúng. Một số truyền thống gia đình mới được thiết lập có thể là những buổi tối chơi trò chơi thỏa thích, những chuyến đạp xe cùng nhau, nấu ăn, làm đồ thủ công hoặc thậm chí là giải ô chữ trên ô tô. Mấu chốt của vấn đề là mọi người cùng vui vẻ chứ không phải cố gắng để giành giật tình yêu – trẻ em rất nhạy bén và chúng sẽ nhanh chóng nhận ra nếu bạn khăng khăng áp đặt một mối quan hệ.

Tôn trọng các bậc cha mẹ. Khi vợ/chồng cũ của bạn đời đã mất, điều cốt yếu là bạn phải thông cảm và kính trọng người đã khuất. Nếu bạn và vợ/chồng mình chia sẻ quyền nuôi dưỡng trẻ với bố/mẹ đẻ của chúng, hãy cố gắng tỏ ra độ lượng và giàu yêu thương trong quan hệ của bạn với mỗi người (bất kể việc này khó đến mức nào). Đừng bao giờ nói những điều tiêu cực về bố/mẹ đẻ của trẻ trước mặt chúng. Hành động đó sẽ gây phản cảm và trẻ sẽ tức giận với những ai phát ngôn ra lời bình luận đó. Chẳng đứa trẻ nào muốn nghe những điều không hay về bố mẹ mình, mặc dù chúng có thể đang phàn nàn về họ trước mặt bạn.

Đừng biến trẻ thành người truyền tin hay kẻ trung gian. Tránh hỏi trẻ về những gì đang xảy ra ở nhà “bên kia” – chúng sẽ khó chịu khi cảm thấy mình bị biến thành gián điệp cho người khác. Ở bất cứ nơi nào thuận tiện, hãy trao đổi trực tiếp với các bậc phụ huynh kia về những vấn đề có liên quan như thời gian biểu, những chuyến thăm nom, sức khỏe, hay các vấn đề ở trường học. Các thời gian biểu trực tuyến sẽ giúp quá trình này thuận tiện hơn vì cha mẹ có thể ghi lại ngày thăm nom và chia sẻ thông tin này với người kia trên Intertnet.

Trò chuyện với bạn đời của mình. Giao tiếp giữa bạn và vợ/chồng mình rất quan trọng trong việc các bạn cùng ra quyết định về vấn đề con cái. Điều này đặc biệt mang tính chất quyết định nếu mỗi người có những quan điểm khác nhau trong việc nuôi dạy và duy trì kỷ luật đối với con cái. Nếu bạn chưa có kinh nghiệm nuôi con, hãy hỏi vợ/chồng mình xem cách nào là tốt nhất để hiểu lũ trẻ. Hãy khai thác mọi nguồn lực để nhận biết, những đứa trẻ ở mỗi lứa tuổi khác nhau thường quan tâm đến điều gì – và đừng quên hỏi chính chúng.

Bất kể gia đình mới của bạn ở trong hoàn cảnh nào, khả năng xảy ra những va chạm là hoàn toàn có thể. Nhưng đừng từ bỏ mọi cố gắng của bạn – ngay cả khi đang gặp nhiều trở ngại, những cố gắng ấy cũng cho thấy bạn và các thành viên trong gia đình đang ngày càng hiểu nhau hơn.

Hà Nguyễn (dịch từ Kidshealth)