
Con người là loài duy nhất có thể uống sữa khi không còn bú mẹ nữa, dù rằng cứ 10 người lớn là có đến 6 người không dung nạp được sữa.
Nguyên nhân chính là do họ không tiêu hoá được chất lactose, là chất đường chủ yếu được tìm thấy trong sữa. Người châu Âu hay châu Mỹ ít bị tình trạng này, nhưng việc họ có thể tiêu hoá được sữa khi đã thành người lớn là một sự thích nghi về di truyền kỳ lạ.
Các nhà khoa học cho rằng việc không tiêu hoá được đường lactose không phải là một loại bệnh, điều cần nghiên cứu là xem xét sự đột biến gien đã cho phép duy trì chất lactase nơi người trưởng thành khiến họ vẫn tiếp tục uống được sữa.
Theo một giả thuyết tồn tại khá lâu, thì sự đột biến gien xuất hiện đầu tiên ở Bắc Âu, nơi con người chỉ nhận được rất ít vitamin D từ ánh nắng mặt trời và vì thế có thể dung nạp tốt hơn chất này cũng như các kích thích tố chủ yếu từ sữa.
Nhưng mới đây, một nhóm nghiên cứu thuộc Đại học London đã chứng minh rằng đột biến gien thực tế đã xuất hiện cách đây khoảng 7.500 năm trong những nông dân sản xuất bơ sữa sống ở vùng giữa miền Trung Balkans và Trung Âu.
Ngày nay, tỉ lệ người có khả năng duy trì chất lactase cao nhất sống ở Tây Bắc châu Âu, đặc biệt là Hà Lan, Ireland và Scandinavia. Nhưng để giải thích điều này, các nhà khoa học cho rằng những nông dân sản xuất bơ sữa mang đột biến gien này có nguồn gốc từ Trung Âu và rồi lan toả sang phía Tây.
Đột biến gien ở châu Âu khác với các dạng gien cho phép duy trì lactase gắn liền với một số dân tộc thiểu số ở châu Phi có truyền thống chăn nuôi gia súc.
Các nhà nghiên cứu ở Đại học Maryland đã nhận ra một dạng gien như thế trong số những dân tộc sử dụng ngôn ngữ vùng sông Nile-Sahara ở Kenya và Tanzania. Dạng đột biến gien này dường như đã xuất hiện cách nay khoảng 2.700 đến 6.800 năm. Hai dạng đột biến khác cũng đã được tìm thấy trong dân tộc Beja ở Đông Bắc Sudan và các bộ lạc có cùng họ ngôn ngữ ở phía bắc Kenya.
Lactose là gì? Trong cơ thể người bình thường, chất enzyme dùng để tiêu hoá chất đường lactose - được gọi là lactase - sẽ ngừng sản sinh khi họ được khoảng 2 đến 5 tuổi. Các chất đường không tiêu hoá được sẽ đọng lại ở ruột và bắt đầu lên men, tạo ra chất khí có thể làm co thắt, sưng phồng ở ruột, nôn mửa, đầy hơi và tiêu chảy. Thống kê có khoảng chưa đầy 40% số người trên thế giới vẫn có khả năng tiêu hoá sữa khi đã qua giai đoạn trẻ thơ. Con số này thay đổi theo từng chủng tộc khác nhau: 0% thổ dân châu Mỹ, 5% người châu Á, 25% người châu Phi và vùng Caribbe, 50% người vùng Địa Trung Hải và 90% người Bắc Âu. Thụy Điển là một trong những nước có tỉ lệ người dung nạp được sữa cao nhất thế giới. |
Bài bình luận
Bình luận