Cảm giác đau

Đối với những trường hợp mổ đẻ thì người mẹ cần hết sức giữ vệ sinh. Bạn sẽ vẫn cảm thấy đau ở vết mổ sau 3 - 4 ngày. Tuy nhiên, nếu sau hơn 10 ngày mà bạn không cảm thấy đỡ đau thì cần phải hỏi bác sĩ.

Đối với các bà mẹ sinh thường, để nhanh liền sẹo, bạn nên vệ sinh "vùng kín" sau mỗi lần tiểu tiện để tránh vi khuẩn phát triển, gây nhiễm trùng.

Bên cạnh đó, bạn còn có cảm giác đau ở "núi đôi". Đó là do sau sinh, ngực của bạn sẽ tiết ra hocmon prolactin (hocmon quyết định đến sự bài tiết sữa). Để giảm đau, bạn có thể chườm ngực bằng nước nóng, sau đó mát xa ngực.

Khi mang thai ở ba tháng cuối, thai phụ đã có sữa non. Tuy nhiên, trước tuần thứ 37, bạn không nên nặn hay tác động nhiều vào bầu ngực vì có thể gây co bóp dạ con, dễ sinh sớm. Sau 37 tuần, bạn có thể lấy 2 ngón tay vê kéo đầu nhũ hoa, massage vuốt theo chiều từ trên xuống, từ ngoài vào trong rồi trong ra ngoài để tuyến vú co bóp và giúp cho việc tiết sữa sau này tốt hơn.

Sinh xong khoảng 2-3 ngày, phụ nữ sẽ có sữa trưởng thành. Có nhiều người sẽ thấy vú cương cứng và nhầm là bị tắc tia sữa. Thực ra, hiện tượng này sẽ hết sau vài lần bé bú. Nếu vì thấy sữa mẹ chưa về mà cho bé bú chai ngay, sau này bé không quen bú mẹ, khiến mẹ tức sữa, con không bú và sẽ gây tắc thật.

Ngoài ra, để giảm đau tức, các bà mẹ nên xoa  nhẹ nhàng, bóp nhẹ ở quầng nâu của nhũ hoa.

Thay đổi cảm xúc

Chăm sóc vùng kín và giúp sớm co hồi dạ con

Khi mang bầu ở thời điểm sắp sinh, dạ con to như chiếc thùng 5-10 lít. Khi sinh xong, chị em có thể sờ thấy một khối cứng ở dưới rốn (thường bằng quả bưởi), đó chính là dạ con chưa thể co hồi lại như ban đầu. Thường sau khoảng 21, muộn nhất là 1 tháng, dạ con sẽ co lại như bình thường (nếu mổ phải mất nhiều thời gian hơn).

Nếu dạ con không co chặt lại có thể gây băng huyết, rong máu. Để tránh điều này, phụ nữ nên đi lại nhẹ nhàng và cho con bú.

Đừng quá lo lắng khi thấy chảy máu nhiều sau sinh.  Lượng máu mất đi sau sinh chỉ là sản dịch. Đây chính là máu ra sau sổ rau. Lúc đầu dịch có màu đỏ tươi, sau đó chuyển sang màu đỏ nhạt và khi gần hết thì sản dịch thường màu nâu. Trong 72 giờ sau khi sinh, sản dịch sẽ ra rất nhiều, sau đó sẽ ít dần đi. Hiện tượng này kéo dài ít nhất là 10 ngày, ở một số người có thể kéo dài 2 - 3 tuần sau khi sinh.

Thường trong giờ đầu sau đẻ, lượng máu ra có thể lên tới 100 ml nên bạn cần phải đóng bỉm to, những ngày sau đó nên dùng băng vệ sinh bình thường và thường xuyên thay, rửa. Nếu thấy lượng máu ra quá nhiều, quá nhanh (như tè dầm), bạn cần báo ngay cho bác sĩ bởi có thể bị băng huyết.

Nếu sinh xong chị em thấy rất ít hoặc không có sản dịch cũng cần lưu ý bởi không thoát được dịch, tử cung khó co lại dễ gây nhiễm trùng hậu sản, có người còn nhiễm trùng huyết, phải mổ thắt dạ con.

Để tránh điều này, các bà mẹ sau khi sinh chỉ nằm bất động trên giường 8 - 10 giờ (24 giờ với người sinh mổ), sau đó nên đi lại nhẹ nhàng. Tuy nhiên, ban đầu, bạn cần ngồi dậy từ từ, hít thở sâu, nhắm mắt rồi chậm rãi đưa chân xuống đất trước khi đứng thẳng dậy. Nếu thấy chóng mặt, bạn cần nằm xuống để máu lưu thông lên não, tránh hiện tượng choáng ngất, bị ngã.

Ngoài ra, phụ nữ ngay khi sinh xong có thể tập khít cơ niệu đạo, cơ âm đạo, tránh bị són tiểu sau này bằng cách: Khi hít vào thì co khít cơ âm đạo, từ từ thở ra đồng thời giãn cơ hoặc tập khi đang đi tiểu bằng cách nhịn lại 1-2 giây rồi thả ra, lặp lại vài lần.

Trong trường hợp bị bí tiểu, sản phụ có thể chườm nóng, tắm nước nóng, xoa nắn bụng...

Sau 3 tuần hết sản dịch, có người đã có máu trở lại (gọi là kinh non) và cần sử dụng các biện pháp tránh thai ngay. Việc có thai lại sớm rất nguy hiểm với người mổ đẻ, có thể gây nứt sẹo mổ, vỡ dạ con, mất em bé, hại cho mẹ.

Sau sinh, các bà mẹ cũng cần chú ý đến vết khâu tầng sinh môn bằng cách rửa sạch, giữ khô, nếu dùng dung dịch vệ sinh nên dùng loại có bọt, có thể dùng máy sấy làm khô.

Khi vệ sinh nên dùng nước ấm. Trước đó, nên rửa sạch tay và cắt móng tay. Khi rửa đưa tay từ phía trước về phía sau chứ không theo chiều ngược lại. Không kì cọ và đưa sâu xà phòng hay nước vệ sinh vào trong âm đạo. Dùng khăn bông khô sạch thấm nhẹ nhàng.

Nếu sau 4 ngày bạn không thấy giảm đau, nhức nhối có thể bị dị ứng chỉ khâu, nên đến bác sĩ để được cắt chỉ sớm hoặc xử lý nếu bị nhiễm trùng. Thường sau một tuần, vết khâu tầng sinh môn sẽ liền hẳn.

Tùy cơ thể từng người, chị em có thể tắm gội sau vài ngày sinh nhưng không nên tắm bồn. Nếu mệt, bạn không nên tắm gội cùng một lúc và chớ đứng cúi lom khom sẽ dễ gây chóng mặt, ngã quỵ.

Quan hệ vợ chồng

Cố gắng chịu đựng trong vòng tháng đầu khi mới sinh, thời gian này, đặc biệt không nên quan hệ tình dục, vì vết thương ở tầng sinh môn chưa lành hẳn. Nếu đẻ thường, người phụ nữ còn chưa hoàn toàn bình phục cổ tử cung, nếu quan hệ, nguy cơ nhiễm trùng phần dưới là rất cao.

Người phụ nữ sau sinh thường bị ảnh hưởng đến hoạt động tình dục (đau rát, mất cảm giác, không có ham muốn...) và gặp hiện tượng sa cơ quan (có cảm giác là một khối tròn thoát ra ngoài âm đạo khi phải rặn). Hoặc do tác động của thời kỳ mang thai và sinh nở, sản phụ có thể cũng gặp trục trặc trong các hoạt động tiết niệu như khó tiểu, hoặc són tiểu khi ho, hắt hơi, làm việc nặng, khó đại tiện dù phân ở tình trạng bình thường, hoặc mất khả năng kiềm chế ở hậu môn.

Để tốt nhất cho cả mẹ và em bé, vợ chồng chỉ nên quan hệ tình dục sau khoảng 3 tháng tính từ ngày sinh. Bởi, lúc này, cơ thể người phụ nữ đã dần ổn định, vết thương khi đẻ đã dần lành. Tuy nhiên, nên nhẹ nhàng, tránh quan hệ mạnh và các tư thế khó, để đảm bảo người phụ nữ không bị tổn thương.

Sự xuất hiện của "nguyệt san" và lựa chọn biện pháp tránh thai

Rất khó để dự báo được khi nào chu kỳ kinh nguyệt sẽ trở lại bình thường vì nó còn phụ thuộc vào việc bạn có cho con bú hay không. Nếu bạn không nuôi con bằng sữa mẹ và được bác sĩ kê đơn dùng thuốc để ngăn chặn sự bài tiết sữa thì kinh nguyệt sẽ xuất hiện lại sau một tháng. Ngược lại, khi bạn cho con bú, prolactin tăng lên sẽ làm ức chế sụ rụng trứng. Vì vậy, thời gian để có kinh sẽ lâu hơn, có thể là đến tận khi bạn cai sữa cho bé hoặc ít nhất là khi bé bắt đầu ăn dặm.

Khi chu kỳ kinh nguyệt đã trở lại nghĩa là bạn hoàn toàn có thể "dính thai" nếu không sử dụng các biện pháp tránh thai. Từ 2 - 4 tuần sau khi sinh, bạn nên sử dụng bao cao su hoặc thuốc diệt tinh trùng khi quan hệ, bạn cũng có thể tránh thai bằng thuốc dạng que cấy dưới da. Còn nếu bạn muốn đặt vòng tránh thai thì cần phải đợi từ 6 - 8 tuần sau khi sinh.

Về dinh dưỡng

Sau sinh, các bà mẹ thường bị mất máu nhiều nên cần được bồi dưỡng, ăn những thực phẩm giàu dinh dưỡng. Bạn không cần phải kiêng khem bất cứ thứ gì nhưng nên ăn những thức dễ tiêu, tránh các gia vị ảnh hưởng đến sữa, hạn chế đồ lạnh, hải sản lạnh trong 6 tuần đầu sau sinh.

Để có đủ sữa, ngoài việc tích cực cho con bú, các bà mẹ nên uống đủ 3 lít nước mỗi ngày và ăn uống đủ dưỡng chất.  

Đặc biệt, bạn nên tránh để bị táo bón bằng cách ăn nhiều rau, trái cây, uống nước. Trong trường hợp bị trĩ, chị em có thể dùng thuốc bôi để đỡ đau.

Thanh Huyền (tổng hợp)