Trẻ rất thích những âm thanh được phát ra từ tiếng nói của bạn. Hát cho trẻ nghe hoặc hát ru cho trẻ ngủ càng tuyệt vời hơn. Khi nói, bạn cần nhìn vào mặt trẻ và nhắc lại những âm thanh mà trẻ hướng ứng, thể hiện cảm xúc qua nét mặt. Khi trẻ vừa thức giấc, hãy cho trẻ một chút thời gian ê a một mình để "luyện" cho dây thanh quản, chuẩn bị việc học nói sau này.

Từ 4 - 6 tháng

Nhắc lại vài lần những từ bạn hay nói với trẻ khi thấy trẻ có dấu hiệu muốn bắt chước. Hãy hát cho trẻ nghe, nói theo âm điệu sẽ góp phần giúp trẻ hiểu được ngôn ngữ và khuyến khích trẻ biết nói sớm hơn.

Từ 7 - 9 tháng

Hãy đọc cho trẻ nghe những bài thơ ngắn và có nhịp như đồng dao, vừa đọc vừa làm động tác. Chơi trò tặc lưỡi với âm thanh "tách, tách" vui tai hoặc đặt câu hỏi như: "Bóng đâu?", rồi chỉ vào quả bóng nếu trẻ chưa nhìn thấy. Làm nhiều lần như vậy với các vật quen thuộc. Khi trẻ nhìn vào vật gì và kêu lên, bạn hãy gọi tên vật đó.

Từ 10 - 18 tháng

Hãy làm và cho trẻ bắt chước các động tác với tay như vỗ, vẫy chào, cầm nắm, lăn bóng... Thường xuyên gọi tên trẻ trong mọi giao tiếp hàng ngày. Khi trẻ muốn gì đó, bạn cần kiên nhẫn chờ trẻ nói ra thay vì thỏa mãn ngay yêu cầu của trẻ.

Từ 19 - 24 tháng

Vốn từ vựng của trẻ có thêm khoảng 30 từ, trong đó bao gồm những từ chỉ sở hữu (của con) và phủ nhận (con sẽ không...) thay vì từ "không" đơn giản như trước đây. Bạn hãy thường xuyên sử dụng tính từ và kết hợp chúng với danh từ để diễn tả như: "cậu bé ngoan", "nước nóng"..., với những trạng từ như: "hãy chạy nhanh", "vỗ nhẹ con chó"... Khi cần sử dụng giới từ "trên", "đằng sau", "dưới"... cần giải thích cho trẻ hiểu bạn muốn diễn tả điều gì.

Từ 25 - 36 tháng

Khi bạn nói, hãy sử dụng những từ mới để trẻ có dịp đoán biết nghĩa của chúng và gia tăng vốn từ. Đọc sách và giải thích với trẻ từ mới phát sinh. Hãy tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với nhiều trẻ khác. Tiếp tục dạy trẻ hát, đọc thơ, xem sách chữ lớn có hình. Khuyến khích trẻ thực hiện nhiệm vụ có từ 2-3 yêu cầu như: "Lấy nước uống, rồi úp ly vào khay trên bàn".

Lúc này, bạn cần đặt cho trẻ tên gọi riêng ở nhà do trí não trẻ đang dần phát triển, hình thành các từ ngữ. Tuy trẻ có thể bắt đầu nói lắp nhưng chỉ là tạm thời. Nếu đến 4 tuổi, trẻ không thể khắc phục tật nói lắp thì bạn cần đưa trẻ đến chuyên viên trị liệu về ngôn ngữ để tham vấn.

Từ 3-5 tuổi

Kiên trì trả lời câu hỏi của trẻ là cách giúp trẻ phát triển tốt về ngôn ngữ và mở rộng kiến thức về thế giới xung quanh. Hãy yêu cầu trẻ nhắc lại những gì bạn chưa hiểu rõ. Điều này thể hiện rằng, bạn quan tâm đến điều trẻ nói. Trẻ sẽ có thói quen lắng nghe người khác. Đây còn là kỹ năng giao tiếp quan trọng cần được hình thành từ nhỏ.

Cuối tuần, bạn có thể đưa trẻ đến nhà sách để trẻ có cơ hội tự chọn sách. Thường xuyên đọc sách cho trẻ nghe, nhất là trước giờ đi ngủ. Trẻ bắt đầu biết khám phá mối quan hệ giữa chữ viết với nội dung truyện và hình ảnh minh họa. Bạn hãy hỏi trẻ thích nhân vật nào và tại sao. Bạn có thể đọc đi đọc lại nhiều lần một câu chuyện mà trẻ vẫn thích, đặc biệt là truyện cổ tích, thần thoại với nhiều tình tiết lặp lại, bất ngờ và có tính hài hước.

Những lưu ý khi giúp trẻ tập nói

Ngôn ngữ được xem là phương tiện để tư duy và giao tiếp, là kỹ năng sống quan trọng trong đời sống ngày thường. Việc tạo điều kiện, kích thích ngôn ngữ của trẻ phát triển tối ưu là mối quan tâm hàng đầu của các bậc cha mẹ.