Ðây cũng chính là thời điểm để các loại hàng bánh kẹo nhập lậu, hàng tồn kho, hàng nhái, hàng giả có cơ hội tràn lan trên thị trường. 

Bánh kẹo “3 không"

Vào thời điểm này, tại các con phố chuyên bán bánh kẹo ở Hà Nội như Hàng Buồm, Hàng Giầy, chợ Đồng Xuân… tràn ngập các loại bánh kẹo, ô mai, mứt… Bánh kẹo ở các phố này thường được bán buôn theo cân, bao tải… chất đầy hè đường, trên xe máy, xe ôtô tải loại nhỏ…, người mua, kẻ bán nhộn nhịp. Màu sắc của các loại bánh kẹo, mứt và ô mai bày bán ở đây rất bắt mắt, mẫu mã phong phú. Bên cạnh những thương hiệu bánh kẹo quen thuộc và có uy tín trên thị trường, có đến 70% là các loại bánh kẹo, mứt, ô mai được nhập lậu qua biên giới. Hầu hết các loại bánh kẹo này đều là hàng 3 không: Không hạn sử dụng, không nơi sản xuất và không đăng ký chất lượng sản phẩm.

Mặc dù người tiêu dùng luôn được cảnh báo, khuyến cáo không nên sử dụng bánh kẹo nhập lậu vì những tác hại không thể lường hết được đối với sức khỏe nhưng mặt hàng này vẫn bán chạy bởi giá rẻ, mẫu mã đa dạng, phong phú, hình thức bắt mắt. Trong khi đó, mặt hàng này có giá bán rất rẻ, có khi chỉ bằng 1/2 giá của các loại bánh kẹo có thương hiệu nên người buôn bán từ các tỉnh, các vùng nông thôn phần lớn đều lựa chọn những loại hàng này.

Theo những người bán hàng, sản phẩm có giá rẻ là do được nhập lậu, không mất thuế. Còn lý do không có địa chỉ, xuất xứ cơ sở sản xuất thì được giải thích là do nhập cả kiện hàng, từng bao tải và bên ngoài bao to mới có địa chỉ nơi sản xuất.

Một mặt hàng khác cũng được tiêu thụ mạnh vào dịp Tết là hạt dưa, hạt điều, hạt hướng dương. Hạt dưa được đựng trong túi giấy, màu đỏ tươi nhưng cũng như bánh kẹo, bên ngoài túi chỉ có dòng chữ: Hạt dưa đặc biệt chứ không hề có địa chỉ sản xuất, hạn sử dụng. Trong khi đó, liên tục thời gian gần đây, nhiều vụ việc sử dụng chất rhodamine B gây ung thư để nhuộm hạt dưa đã được các cơ quan chức năng phát hiện. Đây là một loại hóa chất dùng để nhuộm quần áo, đã bị cấm tuyệt đối trong thực phẩm và thuốc. Người sử dụng chỉ cần cắn hạt dưa, tiếp xúc vỏ hạt dưa dính hoá chất này cũng đã rất nguy hiểm. Sự tích tụ lâu ngày trong cơ thể chất này trước hết gây tổn thương gan, thận, lâu dần gây ung thư. Còn với những người gan kém, sự đào thải qua gan kém có thể gây dị ứng tức thì, biểu hiện là nổi mẩn trên da, sung huyết.

Thực phẩm kém chất lượng và thực phẩm giả

Hiện nay, tại các chợ nhiều thành phố lớn, đặc biệt ở miền Bắc… tràn ngập loại gà ta “siêu rẻ”, chỉ 70.000 - 80.000đồng/kg. Tuy nhiên, theo những người có kinh nghiệm thì đây là gà ta giả, nhập lậu từ Trung Quốc. Thịt loại gà này thường tanh, rất dai, có vị chua (trong khi gà ta thật vị ngọt sắc); đặc biệt da vàng và giòn hơn hẳn gà thật.

Không chỉ gà giả, bò khô cũng có thể được làm giả (hoặc pha thêm) thịt lợn nái chăn thả ở các vùng biên giới, khiến thịt nhạt và kém giòn. Điều này lý giải vì sao một kg bò khô thường có giá chỉ khoảng 300.000 đồng (đắt hơn thịt bò tươi 50.000 đồng/kg), trong khi 3kg thịt tươi mới cho ra 1 kg thịt khô (chưa kể gia vị).

Các loại bột nêm trên thị trường hiện nay đều quảng cáo là được chế biến từ thịt, xương… có tác dụng thay thế cho tất cả các loại thịt, cá, tôm, cua… và an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu thì thực chất, bột nêm chính là chất phụ gia siêu bột ngọt, có vị ngọt gấp 200 lần các loại bột ngọt khác. Hơn thế, trong bột nêm có chứa chất I & G (kết hợp từ hai chất Disodium 5’ - Guanylate và Disodium 5’ - Inosinate). Chất I&G này đã đánh lừa cảm giác của người ăn khiến họ luôn cảm thấy ngon miệng và cho rằng đó là tác dụng của hạt nêm.

Trên thị trường, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa xuất hiện rất nhiều các loại nước giải khát giả. Nước ngọt giả thường được chế biến từ nước chè thường, đường hóa học, hương chanh và phẩm màu. Chỉ khi ngưòi tiêu dùng mở nắp uống thì mới biết đó là hàng giả. Do nhận thức hạn chế và thói quen thấy rẻ (chỉ từ 2.000 - 3.000 đồng/chai Cola hay Cam), nên đồng bào vùng cao thường mua phải loại nước ngọt giả này.

Rượu giả và những mối lo

Rượu là mặt hàng được sử dụng nhiều trong dịp Tết, vì thế luôn được các đối tượng làm giả, nhập lậu, trôi nổi không rõ nguồn gốc. Khi uống phải rượu giả thường xảy ra tình trạng ngộ độc rượu. Trong những ngày Tết, lượng bệnh nhân bị ngộ độc rượu nhập viện tăng vọt tại Trung tâm Chống độc – Bệnh viện Bạch Mai. Nạn nhân thường được đưa đến trong tình trạng nhiễm độc methanol gây ra hiện tượng vã mồ hôi, huyết áp cao, không tự điều khiển được cơ thể, chân tay co giật, mê sảng...

Chỉ với cồn công nghiệp được bán tràn lan trên thị trường với mức giá từ 13 - 15 ngàn đồng/kg, men Trung Quốc có giá từ 15 - 17 ngàn đồng/kg tùy thời điểm, trộn gạo với hóa chất có giá từ 50 - 60 ngàn đồng là có thể tạo ra hàng loạt chai rượu giả trong những nhãn mác xịn như Hennessy, Chivas Regal, Johnnie Walker, Remy Martin...

Ảnh minh họa

Trong rượu thường hay có các chất độc như furfuron, metanol, andehyd, các ancol bậc cao, kim loại nặng, các phẩm màu không trong danh mục cho phép. Ngoài ra còn có các loại vi khuẩn, nấm men có hại cho sức khỏe.

Nguyên nhân của việc xuất hiện các yếu tố có hại này chủ yếu do rượu không được xử lý tốt (chưng cất, lên men...) trước khi xuất xưởng, hoặc do việc sản xuất rượu giả có sử dụng các chất hoặc các nguyên liệu có hại.

Trong số này nguy hiểm nhất là methanol, chất này sẽ tác động tới thần kinh thị giác, có thể gây mù mắt và có thể gây tử vong do ngộ độc methanol.

Điều đáng nói là năm nào cũng có nhiều lượt kiểm tra việc kinh doanh các mặt hàng này nhưng năm nào cũng vẫn tái diễn cảnh hàng nhập lậu tràn ngập và bán chạy hơn hàng nội. Nhiều chủ cửa hàng còn chấp nhận bị phạt vài triệu và tiếp tục bán mặt hàng chứa nhiều nguy cơ đe dọa sức khỏe người tiêu dùng này vì lợi nhuận cao và dễ bán. Hậu quả cuối cùng là người tiêu dùng phải gánh chịu. Vì vậy, cần có chế tài xử phạt thật nghiêm khắc đối với những đối tượng kinh doanh những mặt hàng không đảm bảo chất lượng để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.