Tùy vào từng độ tuổi cũng như thời gian xa nhà, địa điểm, dịch vụ du lịch... mà trẻ cần có những chế độ ăn uống khác nhau.

Điều hiển nhiên là khi đi du lịch thì sinh hoạt không thể nào thuận tiện và chu đáo như khi ở nhà, thế nhưng trẻ vẫn cần được cung cấp những bữa ăn đủ lượng, đủ chất đáp ứng với mức sinh hoạt vận động nhiều hơn hẳn ngày thường.

Cha mẹ chăm sóc từng bữa ăn của con cái là sự hỗ trợ vô cùng cần thiết để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tăng cường thể lực, đồng thời cung cấp năng lượng và dưỡng chất tối ưu cho não bộ, giúp hoạt động trí tuệ đạt hiệu suất cao nhất.

Quá trình chăm sóc dinh dưỡng cần được duy trì thường xuyên, liên tục không chỉ bắt đầu từ giai đoạn mang thai, đặc biệt dưới 5 tuổi và kéo dài cho đến hết giai đoạn trưởng thành (25-30 tuổi).

Vì vậy, dù trong hoàn cảnh nào, trẻ cũng cần được cha mẹ quan tâm những điều sau đây:

1. Cần được ăn nhiều bữa trong ngày

Ở giai đoạn cơ thể đang phát triển nhanh chóng, trẻ em cần được cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất để đáp ứng nhu cầu cao hàng ngày.

Với trẻ nhỏ không chỉ ăn để sống mà còn phải đủ để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng, phát triển thêm về chiều cao, cân nặng, não bộ... nên cần phải liên tục cho trẻ ăn, bú đủ no. Tuy nhiên, cần lưu ý là trẻ độ tuổi càng nhỏ thì thể tích dạ dày (bao tử) cũng nhỏ theo tuổi. Cùng một lúc, chúng ta không thể cho trẻ ăn một lượng lớn thức ăn nhiều hơn thể tích dạ dày mà tốt nhất chia ra thành nhiều bữa nhỏ, có thể tăng lượng thức ăn dần dần phù hợp với thể tích dạ dày của bé.

Thức ăn của trẻ nhỏ thường là sữa, bột, cháo, bún, nui... và các thức ăn lỏng, loãng ít năng lượng, mau tiêu, mau đói... nên người mẹ phải cung cấp thức ăn thành nhiều bữa trong ngày mới đạt đủ số năng lượng và dưỡng chất cần thiết.

Ở trẻ nhũ nhi, cần cả những cữ bú mẹ ban đêm. Trẻ lớn, không nhất thiết phải buộc thức dậy vào ban đêm để ăn nếu tổng lượng thức ăn ban ngày và bữa tối trước khi ngủ đã đủ cho nhu cầu của trẻ.

Khi trẻ đói, có nhu cầu, sẽ tự thức dậy đòi ăn. Thức ăn đêm của trẻ nhỏ thường là sữa để trẻ có thể nhanh chóng ngủ trở lại. Giấc ngủ của trẻ rất quan trọng để giúp trẻ phát triển thể chất lẫn tăng chiều cao.

2. Bữa ăn nào là quan trọng?

Những bữa ăn chính vào sáng, trưa, tối và cả những bữa ăn phụ (giữa các bữa chính) đều rất cần thiết cho trẻ. Tuy nhiên, thường bữa ăn sáng và phụ chưa được phụ huynh quan tâm đúng mức.

Bữa sáng không phải là  "điểm tâm"

Bữa sáng rất cần để cung cấp năng lượng cho cơ thể sau một đêm dài. Hơn nữa, vào buổi sáng, trẻ hay có nhiều hoạt động vui chơi, đòi hỏi cơ thể phải được nạp năng lượng đầy đủ.

Năng lượng của bữa sáng chiếm 1/4 - 1/3 (25-35%) tổng năng lượng trong ngày. Bữa sáng cũng như bữa trưa, tối phải có đủ 4 nhóm thực phẩm: bột đường (cơm, cháo, bún, mì, nui, phở, khoai...); đạm (thịt, cá, tôm, trứng, đậu hũ...); béo (dầu, mỡ), rau củ và trái cây.

Chẳng hạn, bữa sáng cho trẻ trên 2 tuổi:

- Ăn mì gói: Cần thêm ít thịt hay xúc xích, xà lách, chuối.

- Ăn xôi đậu có dừa nạo và một miếng thanh long.

- Bánh ướt có chả lụa và giá trụng, rau thơm.

- Tô bún có thịt xào, mỡ hành và dưa leo cắt nhỏ.

Bữa phụ "hỗ trợ"

Bữa phụ là những bữa ăn nhẹ xen kẽ những bữa chính để hỗ trợ kịp thời khi các bữa chính cách xa 4-5 giờ đồng hồ. Bữa phụ nên có vào khoảng 9 giờ sáng, 3-4 giờ chiều và trước khi ngủ buổi tối.

Thức ăn bữa phụ có thể là hộp sữa tươi, hũ sữa chua, cái bánh bông lan, củ khoai, trái bắp, rau câu, ly kem, trái cây...

Các loại thức ăn nên đa dạng và thay đổi để cung cấp đủ chất dinh dưỡng, thực phẩm chế biến sẵn phải đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

3. Chế độ ăn cho trẻ theo độ tuổi

- Trẻ sơ sinh: Bú mẹ theo yêu cầu (ngày 10-14 lần).

- 6 tháng: Tập ăn dặm bột sữa, bú mẹ nhiều lần.

- 7-8 tháng: bột (mặn/ngọt): 1/2 chén x 2 bữa. Sữa mẹ nhiều lần hoặc sữa bò: 120-150ml x 6 lần.

- 9 -12 tháng: Bột hoặc cháo: 1 chén x 3 bữa, sữa 180-200ml x 4-5 lần. Thêm trái cây, các chế phẩm sữa...

- 13-24 tháng: Bột, cháo, bún, hủ tíu, súp: 1 chén x 3-4 bữa. Sữa 200ml x 3-4 lần. Thêm trái cây, chế phẩm sữa, bánh...

- 24-30 tháng: Cháo, bún, hủ tíu: 1 chén bữa sáng. Cơm: 1/2 chén x 2 bữa trưa, tối. Sữa 200ml x 3-4 lần. Thêm trái cây, chế phẩm sữa, bánh...

- 3-6 tuổi: Cơm 2/3 - 1 chén, mỗi ngày x 3 bữa. Sữa 200 ml x 3-4 lần. Thêm trái cây, chế phẩm sữa, bánh, khoai...

- 7-10 tuổi: Cơm 1-2 chén  x 3-4 bữa. Sữa 200 ml x 3-4 lần. Thêm trái cây, chế phẩm sữa, bánh, khoai...

Các loại trái cây tươi, sữa chua, kem, bánh qui, phô mai, đậu hũ nước đường... là những món ăn phụ thêm dùng để bổ sung vào bữa chính hoặc thỉnh thoảng có thể thay thế một phần bữa sữa. Tuy nhiên, cơm (với thịt cá, rau củ, dầu mỡ) và sữa mới là những thức ăn cung cấp năng lượng chính yếu cho trẻ em.

BS.CK1 Đào Thị Yến Thủy